Hvað er samþætt sjón- og heyrnarskerðing?

Samþætt sjón- og heyrnarskerðing er fötlun þar sem bæði sjón og heyrn eru skert, þannig að annað skynfærið getur ekki bætt upp skerðingu hins. Þetta hefur áður verið nefnt daufblinda, en í dag er hugtakið samþætt sjón- og heyrnarskerðing notað til að leggja áherslu á fjölbreytileikann og ólíkar birtingarmyndir skerðingarinnar.

Samþætt sjón- og heyrnarskerðing er samþætt, sértæk fötlun sem hefur áhrif á samskipti, aðgengi að upplýsingum, sjálfstæði og þátttöku í samfélaginu.

Orsakir

Samþætt sjón- og heyrnarskerðing getur verið:

  • Frá fæðingu: vegna erfðasjúkdóma (t.d. Usher-heilkennis), fósturskaða eða sýkinga á meðgöngu.

  • Áunnin: vegna slysa, sjúkdóma, öldrunar eða áfalla.

Daglegt líf og áhrif

Samþætt sjón- og heyrnarskerðing getur haft víðtæk áhrif á daglegt líf, m.a.:

  • Samskipti verða erfiðari þar sem hvorki sjón né heyrn nýtast til fulls.

  • Upplýsingar og aðgengi geta verið takmörkuð, sem leiðir stundum til óöryggis og félagslegrar einangrunar.

  • Dagleg verkefni geta krafist aukinnar orku, sértækrar aðstoðar eða aðlögunar.

Tjáskiptaleiðir

Einstaklingar með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu nota fjölbreyttar tjáskiptaleiðir, sem eru sniðnar að þörfum hvers og eins. Þær geta verið:

  • Talmál

  • Ritað mál

  • Blindraletur (Braille)

  • Snertitáknmál – táknmál móttekið í gegnum snertingu

  • Haptic samskipti – skilaboð gefin með snertingu á líkama, t.d. til að lýsa aðstæðum eða umhverfi

  • Sérsniðnar aðferðir, svo sem tákn með hlutum eða einfaldar snertimerkingar

Fjölbreytileiki

Birtingarmynd samþættrar sjón- og heyrnarskerðingar er eins ólík og einstaklingarnir eru margir.

  • Sum hafa nothæfa sjón eða heyrn, aðrir hvorki né.

  • Sum nota talmál, aðrir snertitáknmál eða blanda af mismunandi leiðum.

Því er mikilvægt að mæta hverjum einstaklingi út frá hans eigin aðstæðum og virða tjáskiptamátann sem hann kýs.

Heimildir

  • Nordic Welfare Centre (2017). Nordic definition of deafblindness.

  • Sense UK (2023). Deafblindness – causes, impact and communication.

  • Jaiswal, A. o.fl. (2018). Deafblindness: A unique disability. Journal of Neurosciences in Rural Practice, 9(3).

  • Lahtinen, R., Palmer, S. & Lahtinen, M. (2009). Haptic communication: The case of deafblind people. Sense Publications.

  • National Center on Deaf-Blindness (NCDB). Information on communication methods.