Samningur SÞ um réttindi fatlaðs fólks
Frábær hugmynd 🌸 Það væri sterkur pistill fyrir Fjólu að tengja samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (CRPD) við stöðu fólks með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu. Hér er drög að pistli sem hægt væri að birta á heimasíðu:
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks og samþætt sjón- og heyrnarskerðingu
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (CRPD) var fullgiltur af Íslandi árið 2016. Með honum skuldbinda stjórnvöld sig til að tryggja að fatlað fólk hafi jafnan rétt, jafnt aðgengi og fullt frelsi til þátttöku í samfélaginu.
Fyrir fólk með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu (áður nefnt daufblinda) er þessi samningur sérstaklega mikilvægur. Skynjun á heiminum verður takmörkuð þegar bæði sjón og heyrn eru skert og því skiptir máli að lög og stefna séu útfærð með þarfir þessa hóps að leiðarljósi.
Réttindi samkvæmt samningnum
1. Aðgengi (24. gr.)
Samningurinn leggur áherslu á að tryggja að fatlað fólk hafi aðgang að upplýsingum, samskiptum, tækni, byggingum og almannarýmum.
👉 Fyrir fólk með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu þýðir þetta að tryggja þarf aðgengilega miðlun upplýsinga með fjölbreyttum tjáskiptaleiðum: snertitáknmáli, haptic samskiptum, blindraletri, talmáli eða rituðu máli.
2. Jafnræði og þátttaka (3. og 19. gr.)
Samningurinn tryggir að allir hafi rétt til að lifa sjálfstæðu lífi og taka fullan þátt í samfélaginu.
👉 Þetta kallar á að fólk með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu fái jafn tækifæri til menntunar, atvinnu og félagslegrar þátttöku með viðeigandi stuðningi.
3. Menntun (24. gr.)
Fatlað fólk á rétt á menntun án mismununar.
👉 Fyrir einstaklinga með samþætta skerðingu þarf að tryggja að kennsluaðferðir og samskiptaleiðir séu aðgengilegar, og að sérfræðingar eins og táknmálstúlkar og snertitáknmálsmiðlarar séu til staðar.
4. Réttur til upplýsinga og tjáningar (21. gr.)
Samningurinn leggur áherslu á að allir hafi rétt á að tjá sig og taka á móti upplýsingum á þeim tjáskiptamáta sem hentar.
👉 Hér er sérstaklega mikilvægt að viðurkenna fjölbreyttar leiðir: snertitáknmál, haptic samskipti, blindraletur og sérsniðnar tjáningarleiðir.
Fjölbreytileiki og mannréttindi
Birtingarmynd samþættrar sjón- og heyrnarskerðingar er eins misjöfn og einstaklingarnir eru margir. Þess vegna er mikilvægt að mannréttindasjónarhornið ráði ferðinni – ekki forsjárhyggja, heldur virðing fyrir sjálfstæði, vali og þátttöku hvers og eins.
SRFF-samningurinn minnir okkur á að fatlað fólk er ekki „vandamál“ sem þarf að leysa heldur borgarar með réttindi sem samfélagið þarf að tryggja í framkvæmd.
Hlutverk Fjólu
Fjóla – félag fólks með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu – vinnur að því að samningurinn verði að veruleika í daglegu lífi. Félagið stendur vörð um réttindi félagsmanna sinna, fræðir stjórnvöld og almenning og hvetur til þess að unnið sé markvisst að aðgengi og stuðningi.
Heimildir
Sameinuðu þjóðirnar (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD).
Velferðarráðuneytið (2016). Ísland fullgildir samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks.
Nordic Welfare Centre (2017). Nordic definition of deafblindness.